په یوه جګړه ځپلي هېواد افغانستان کې د بشري حقونو نقض، جګړه غوښتنه او شخړې

افغانستان له څلوېښتو کلونو ډېر جګړه تجربه کړې، او تاوتریخوالی هره ورځ د خلکو ژوند اخلي. د دې حالت رواني اغېزې په ټولنه کې ژورې او پراخې دي.

مقاله وايي چې ډېر افغانان د جګړې له دوامدار فشار سره مخ دي، او ګڼ کسان له PTSD، اضطراب او دوه-قطبي اختلال په څېر ستونزو ځورېږي.

ورسره یوځای، جګړه غوښتنه، تاوتریخوالی او د بشري حقونو نقض په ورځني تعامل کې ډېر ښکاره شوي دي. ځینې خلک توند چلند کوي او نور بیا د خپلو حقونو غوښتنه کوي.

د جګړه غوښتنې د اصلي لاملونو په اړه د دقیقو معلوماتو د کموالي له امله، د عظیمي ارواپوهنې مرکز (APC) پر درېیو برخو څېړنه وکړه: د بشري حقونو نقض، جګړه غوښتنه او شخړې.

په څېړنه کې د بېلابېلو عمرونو او ټولنیزو شالیدونو ګډونوال شامل وو. تر ټولو لویه ډله 18 تر 25 کلونو وه، ورپسې 26 تر 30 او 31 تر 40 کلونو ډلې.

موندنې ښيي چې ډېری ګډونوال شخړه د حق غوښتنې سره تړلې بولي، او باور لري چې انسان په اصل کې سوله خوښوونکی دی، خو فشار او بې‌عدالتي یې چلند بدلوي.

ډېری ګډونوالو د شخړې د موروثي کېدو نظر ونه مانه، خو د شخصیت ډول او ټولنیزو شرایطو اغېز یې پر تاوتریخوالي تایید کړ.

د مقالې پایله دا ده چې د اوږدې جګړې په شرایطو کې پرخاشګري او شخړې زیاتېږي؛ خو بیا هم د خلکو اکثریت د بشري حقونو او ټولنیز عدالت غوښتونکي دي.

په South Asia Journal کې د 2021 کال د اپریل په 11 خپره شوې.

سرچینه: https://southasiajournal.net/human-rights-violations-bellicosity-and-conflicts-in-a-war-torn-country-afghanistan